دانشگاه پیام نور استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش‌ها و پایان‌نامه‌ها را ضابطه‌مند می‌کند

دانشگاه پیام نور پیش‌نویس دستورالعمل اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش‌ها و پایان‌نامه‌ها را تدوین کرده است؛ چارچوبی که با هدف ضابطه‌مند کردن استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در فرایند پژوهش آماده شده و قرار است پیش از پایان ترم جاری و آغاز فرصت دفاع از پایان‌نامه‌ها ابلاغ شود.

امین ناجی، رئیس دانشگاه پیام نور، گفته است پیش‌نویس دستورالعمل کمیته اخلاق در پژوهش آماده شده و امید می‌رود مراحل تصویب آن در داخل دانشگاه و شورای دانشگاه طی شود. به گفته او، مسیر دیگری نیز در وزارت علوم در حال پیگیری است و هر کدام از این مسیرها زودتر به نتیجه برسد، امکان استفاده از دستورالعمل فراهم خواهد شد.

بر اساس توضیحات رئیس دانشگاه پیام نور، چارچوب‌های رفتاری در نگارش پایان‌نامه‌ها بر دو اصل اصلی استوار شده است: حفظ اصالت تحلیل‌ها و مستندسازی ارجاعات. ناجی تأکید کرده است که هوش مصنوعی می‌تواند سرعت انجام کارها را افزایش دهد، اما تحلیل نهایی باید متعلق به دانشجو، استاد یا مدرس باشد؛ زیرا اعتبار کار پژوهشی به همین تحلیل وابسته است.

اصل دوم این دستورالعمل به مستندسازی مطالبی مربوط می‌شود که از هوش مصنوعی دریافت می‌شوند. طبق توضیح ناجی، دانشجو باید بتواند مطالب مورد استفاده خود را به منابع اصلی مستند کند تا سایر الزامات اخلاقی نیز بر پایه همین دو اصل تنظیم شود.

نظارت بر شیوه جمع‌آوری، دسته‌بندی، تنظیم و ساختاربندی داده‌ها نیز بر عهده استادان راهنما، مشاور و داور خواهد بود. هدف از این نظارت، روشن شدن میزان مداخله ابزارهای الگوریتمی در پژوهش و تفکیک آن از تحلیل و اندیشه خود دانشجو عنوان شده است.

رئیس دانشگاه پیام نور همچنین گفته است حتی پس از ابلاغ دستورالعمل، مسئله اصلی نظارت بر اجرای آن خواهد بود و استاد راهنما، استاد مشاور و داور پایان‌نامه باید در بررسی نحوه استفاده دانشجویان از هوش مصنوعی در فرایند پژوهش نقش‌آفرینی کنند.