MatLivre؛ جایگزین متنباز MATLAB با اجرای فایلهای Live Script
پروژه برزیلی MatLivre فایلهای MATLAB و Live Script را بدون نیاز به مجوز تجاری اجرا میکند. سازندگان میگویند این ابزار در ۱۱ مورد از ۱۲ آزمونشان از MATLAB R2023b سریعتر بوده، اما هنوز با همه برنامههای MATLAB سازگار نیست.
تهیهشده با کمک هوش مصنوعی از منابع ذکرشده

فهرست مطالب۵ بخش
پروژه برزیلی MatLivre جایگزینی رایگان و متنباز برای MATLAB و GNU Octave است که فایلهای .m و Live Scriptهای .mlx را بدون نصب MATLAB، مجوز تجاری یا Java باز، ویرایش و اجرا میکند. این پروژه که طبق معرفی منتشرشده با کمک هوش مصنوعی توسعه یافته، هنوز در نسخههای ابتدایی قرار دارد و نمیتواند همه برنامههای MATLAB را اجرا کند.
#نکات کلیدی
- MatLivre جایگزینی رایگان و متنباز برای MATLAB و GNU Octave است.
- فایلهای
.mو Live Scriptهای.mlxرا باز، ویرایش و اجرا میکند. - موتور مستقل آن با Rust و بدون استفاده از کد منبع MathWorks نوشته شده است.
- در آزمونهای سازندگان، در ۱۱ مورد از ۱۲ آزمون زبان از MATLAB R2023b سریعتر بوده است.
- پروژه هنوز جوان است و با همه برنامههای MATLAB سازگاری ندارد.
#اجرای کدهای MATLAB بدون مجوز تجاری
حجم زیادی از محتوای آموزشی، کد پایاننامهها و ابزارهای آزمایشگاهی با زبان MATLAB نوشته شده است. MatLivre برای اجرای این کدها روی لپتاپ دانشجویان، در مراکز آموزشی فاقد بودجه کافی یا آزمایشگاههایی که به مجوز MATLAB دسترسی ندارند، طراحی شده است.
این برنامه نتیجهها، جدولها و نمودارها را کنار کد نمایش میدهد و محیطی شبیه دفترچه تعاملی دارد. هر بخش از کد را میتوان جداگانه اجرا کرد و کنترلهایی مانند اسلایدر، فهرست کشویی و کادر انتخاب نیز در دسترساند. البته MatLivre در وضعیت فعلی خروجیها را دوباره داخل فایل Live Script ذخیره نمیکند.
موتور زبان MatLivre یک پیادهسازی مستقل یا اصطلاحاً clean-room است که با Rust توسعه یافته است. سازندگان میگویند کد منبع MathWorks را ندیده یا کپی نکردهاند و رفتار زبان را با اجرای کد و مقایسه خروجیها بررسی کردهاند. مشخصات قالب Live Script نیز با بررسی دادههای فایلهای .mlx و رفتار عمومی Live Editor تهیه شده است.
#عملکرد MatLivre در آزمونهای سازندگان
آزمونهای منتشرشده پروژه روی سیستمی با پردازنده Intel Core i5-10600K، حافظه ۲۴ گیگابایتی و Windows 11 Pro انجام شدهاند. در این آزمایشها MatLivre با MATLAB R2023b، GNU Octave 11.3.0 و Scilab 2025.0.0 مقایسه شده و برنامهها یکی پس از دیگری اجرا شدهاند، نه بهصورت همزمان.
طبق نتایج سازندگان، MatLivre در ۱۱ مورد از ۱۲ آزمون زبان از MATLAB سریعتر بوده و فقط در آزمون linsolve_300 زمان بیشتری صرف کرده است. میانگین هندسی نتایج نیز عملکرد ۵٫۵ برابر سریعتر از MATLAB و ۸۳ برابر سریعتر از Octave و Scilab را نشان میدهد.
این ارقام نتیجه یک بررسی مستقل نیستند و محدودیتهای خود آزمون نیز در گزارش پروژه ذکر شده است. مجموعه آزمایشها کوچک است، به اجرای بومی حلقهها امتیاز میدهد و زمان موارد زیر یک میلیثانیه ممکن است در اجراهای مختلف دهها درصد تغییر کند.
در آزمایش Live Script، MatLivre حدود ۴۳ برابر سریعتر از MATLAB گزارش شده است. زمان آمادهشدن برنامه در نخستین اجرا ۰٫۹۷ ثانیه و در اجراهای بعدی ۰٫۳۱ ثانیه اعلام شده؛ خط فرمان Octave نیز در نخستین اجرای همان آزمایش ۲٫۵۶ ثانیه زمان برده است.
#تفاوت با Octave و محدودیتهای فعلی
یکی از تفاوتهای اصلی MatLivre با Octave، پشتیبانی از Live Script است. براساس توضیحات پروژه، Octave فایلهای .mlx را باز نمیکند و خروجی بخشهای کد و نمودارها را در محیط دفترچهای کنار کد قرار نمیدهد. MatLivre کد، جدول، نتیجه و نمودار را در یک محیط واحد نمایش میدهد.
انتخاب میان این ابزارها به کاربرد موردنظر بستگی دارد:
- برای استفاده از Simulink یا جعبهابزارهایی که MatLivre پوشش نمیدهد، MATLAB گزینه مناسبتری است.
- برای macOS، محیط بالغتر Linux یا اکوسیستم Octave Forge، سازندگان MatLivre استفاده از Octave را پیشنهاد میکنند.
- MatLivre برای اجرای رایگان فایلهای MATLAB و Live Script روی Windows و Linux طراحی شده است.
MatLivre هنوز در شاخه نسخههای ۰.۱.x قرار دارد. Windows پلتفرم اصلی آن است، نسخه Linux جدیدتر و کمتر آزمایش شده و فعلاً نسخهای برای macOS ارائه نشده است. سازندگان نیز تأکید کردهاند که این برنامه هنوز همه پروژههای MATLAB را اجرا نمیکند؛ بنابراین پیش از انتقال یک پروژه، باید سازگاری توابع و خروجی آن بررسی شود.
#دستیار هوش مصنوعی اختیاری
اگر Claude Code از قبل روی سیستم نصب باشد، MatLivre میتواند پنل گفتوگو، تکمیل کد و سرور MCP را به محیط برنامه اضافه کند. این قابلیت اختیاری است و ویرایشگر و موتور زبان برای اجرای عادی به آن وابسته نیستند. طبق توضیحات پروژه، این بخش کلید API درخواست نمیکند و از منوی برنامه قابل غیرفعالکردن است.
کد MatLivre با مجوز MIT منتشر شده است. نسخه Windows بهشکل فایل نصب یا ZIP قابلحمل و نسخه Linux بهشکل AppImage عرضه میشود؛ دریافت و استفاده از برنامه نیز به ساخت حساب نیاز ندارد.
مطالب مرتبط
برای ادامه مطالعه
این یادداشتها بر اساس موضوع مشترک، همپوشانی برچسبها و تازگی انتشار انتخاب میشوند.

Shader Lab متنباز شد؛ ۱۵ افکت زنده Metal با کنترل آنی
Shader Lab امکان دستکاری زنده ۱۵ افکت گرافیکی، از موج و فراکتال تا باران روی شیشه را فراهم میکند. کد Metal هر شیدر هم قابل مشاهده و اشتراکگذاری است.


دیدگاهها
اولین نفری باش که دیدگاه میذاره
دیدگاهها پس از بررسی منتشر میشوند. ایمیل شما نمایش داده نمیشود.