پایش زنده لینوکس؛ بررسی دیسک و اتصالات شبکه با watch

برای بررسی زنده وضعیت یک سیستم لینوکسی، لازم نیست دستورهای مربوط به دیسک و شبکه را بارها به‌صورت دستی اجرا کنید. ابزار watch می‌تواند اجرای دستور را در فاصله‌های زمانی مشخص تکرار کند و خروجی تازه را همان لحظه به شما نشان دهد؛ قابلیتی ساده و کاربردی برای مدیریت روزمره سیستم.

#نکات کلیدی

• دستور watch -n 2 df -h وضعیت فضای دیسک را هر ۲ ثانیه تازه می‌کند.
• دستور watch -n 1 -d "ss -tulpn" اتصالات و پورت‌های شبکه را هر ۱ ثانیه نمایش می‌دهد.
• گزینه -d تغییرات خروجی را نسبت به اجرای قبلی مشخص می‌کند.
• برای دیدن اطلاعات کامل بعضی پردازش‌ها ممکن است به دسترسی root نیاز داشته باشید.
• برای متوقف‌کردن پایش می‌توانید کلیدهای Ctrl + C را فشار دهید.

#مشاهده لحظه‌ای فضای دیسک

برای اینکه فضای استفاده‌شده و آزاد دیسک‌ها به‌صورت خودکار بررسی شود، این دستور را در ترمینال اجرا کنید:

watch -n 2 df -h

در این ترکیب، watch مسئول اجرای مکرر دستور است و گزینه -n 2 فاصله میان هر اجرا را روی ۲ ثانیه قرار می‌دهد. بخش df -h نیز وضعیت فضای دیسک‌ها را با واحدهای خوانایی مانند GB و MB نشان می‌دهد.

این روش زمانی مفید است که می‌خواهید تغییر فضای دیسک را حین اجرای یک فرایند دنبال کنید. به‌جای واردکردن دوباره دستور df، خروجی روبه‌روی شما باقی می‌ماند و در بازه تعیین‌شده به‌روزرسانی می‌شود. اگر به مدیریت منابع برنامه‌ها هم علاقه دارید، مطلب محدودکردن مصرف CPU و RAM با systemd-run نیز به یکی دیگر از ابزارهای کاربردی لینوکس می‌پردازد.

#رصد زنده اتصالات و پورت‌های شبکه

برای مشاهده اتصالات شبکه، پورت‌های در حال شنود و پردازش‌های مرتبط می‌توانید از دستور زیر استفاده کنید:

watch -n 1 -d "ss -tulpn"

گزینه -n 1 باعث می‌شود خروجی هر ۱ ثانیه تازه شود. گزینه -d نیز بخش‌هایی را که نسبت به اجرای قبلی تغییر کرده‌اند مشخص می‌کند؛ بنابراین دنبال‌کردن تغییرات اتصالات و پورت‌ها ساده‌تر می‌شود. دستور ss در این ترکیب اطلاعات سوکت‌های شبکه را نمایش می‌دهد.

ممکن است نمایش اطلاعات کامل پردازش‌های مرتبط به دسترسی root نیاز داشته باشد. در چنین شرایطی می‌توانید دستور را با sudo اجرا کنید. برای آشنایی با یکی دیگر از کاربردهای شبکه در خط فرمان نیز می‌توانید راهنمای اتصال امن SSH با ProxyJump را بخوانید.

#تنظیم فاصله پایش و توقف دستور

عدد بعد از گزینه -n فاصله میان اجراها را برحسب ثانیه تعیین می‌کند. در نمونه فضای دیسک این فاصله ۲ ثانیه و در نمونه اتصالات شبکه ۱ ثانیه در نظر گرفته شده است؛ در نتیجه شما می‌توانید وضعیت بخش موردنظر را بدون اجرای دستی و مکرر دستور دنبال کنید.

هر دو فرایند تا زمانی ادامه پیدا می‌کنند که آن‌ها را متوقف کنید. برای خروج از محیط پایش کافی است کلیدهای Ctrl + C را فشار دهید. مطالب آموزشی بیشتر درباره لینوکس و متن‌باز نیز در آکادمی کندوی دانش و وب‌سایت حسین سیلانی منتشر شده و کانال مرتبط در اپلیکیشن بله نیز در دسترس است.

#جمع‌بندی

ترکیب watch با df و ss راهی مستقیم برای دیدن تغییرات دیسک و شبکه در همان ترمینال است. اگر به‌طور مرتب وضعیت سیستم‌های لینوکسی را بررسی می‌کنید، این دو دستور کمک می‌کنند اطلاعات موردنیازتان بدون تکرار دستی فرمان‌ها جلوی چشم شما تازه بماند.